ПРОЕКТЕН МЕНАЏМЕНТ

Проектот не е сон... но сон кој се остварува може да биде проект.

Проектот е концепт кој служи за организирање на одредена акција.

      Оксфордскиот англиски речник го дефинира поимот "проект" како "Индивидуален или  заеднички потфат кој е внимателно испланиран и дизајниран за да постигне одредена  цел: (пр.) истражувачки проект/проект на национално ниво за поттикнување на развојот на бизнисот".

Зборот "проект" бил прв пат употребен во шеснаесетиот век и потекнува од латинскиот збор (пројуцере) пројицере (= да фрлиш напред). Латинскиот корен сугерира движење, траекторија, извесен однос со просторот и времето. 

Сугерираниот проецес сорджи:

• точка на тргнување . . .

• употребена како база од која . . .

• се тргнува напред . . .

• кон одредена цел.

 Проектот мора да задоволи четири предуслови:

• процес на зедничко размислување, кој го обликува неговиот раст и развој;

• посматрање на условите во средината во која е конципиран;

• познавање на тоа што се случило во слични ситуации во минатото;

• пристап кој ги синтетизира опсервациите на сегашноста и знаењето за инатото и го идентификува нивното значење.

    Терминот проект се  употребува кога  се работи за освојување на нов пзар, или за реконструкција на производен погон, или за изградба на нова фабрика, болница, училиште и сл. Секогаш се зборува за реализација на одреден проект. Проектот најчесто се дефинира како сложен процес кој се превзема за да може во иднина да се постигне целта во предвидено време и за предвидени трошоци. Начинот на кој сите проекти или програми се планираат и извршуваат имасвој редослед. Од фазата на планирање поттекнува идеја за конкретна активност. Активноста се извршува. Потоа се врши проценка според оценката за ефективноста на реализацијата. Резултатите од проценката се вметнуваат при планирањето на следните активности.

       Секој проект содржи голем број на подпроекти, фази, подфази и поединечни активности, кои сите заедно ја сочинуваат разгранетата структура на проектот. Големите проекти имаат многу голем број на фази и активности и најчесто траат многу долго. Поврзаноста помеѓу одредени фази и активности кои ги содржат современите проекти  е многу голема, а тоа произлегува од сложената структура на проектот и употребата на технологија. Сложениот процес на реализација на еден проект  допринесува до голем број на поединечни фази и активности, но исто така допринесува и до голема повразаност измеѓу нив и околината.

Фирмите кои учествуваат во реализација на некој проект имаат работа со голем број на луѓе со различно знаење, стручност и искуство, при што секој поединец извршува само мал дел од работата. Извршувањето на поединечните активности неопходно е да се координира и синхронизира за да може успешно да се одвива целосната реализација на проектот, а тоа укажува на потребата од координирање и организирање на поединците, групата и тимовите, како и синхронизирање на сите учесници во реализацијата на проектот.

Класификација на проектите

         Со класифицирањето на проектите и дефинирањето на одредени типови на проекти со слични карактеристики се овозможува прецисно утврдување на специфичностите на одредени типови проекти и на таа основа се дефинира одреден концепт на управување. На пример, неможе да се има исти пристап кон управувањето на проект за изградба на голем инвестиционен објект, како со проект за воведување на информатички систем. Секој тип на проект има одредени специфични карактеристики кои го предодредуваат пристапот за управувањето со проектот, односно специфичен пристап за одредување на  рараководител на проектот, формирање проектен тим, планирање на реализацијата на проектот и пратење и контрола при реализирањето на проектот.

         Има неколку класификации на проектите, меѓутоа најчесто се класифицираат во следниве три групи, а тоа се:

1. Инвестициони проекти:

- проекти на капитални вложувања (класични инвестициони проекти),

- производствени проекти,

- истражувачко - развојни проекти,

- проекти за ремонти.

2. Бизнис проекти:

- организациони проекти,

- информатички проекти,

- научно -истражувачки проекти,

- консултантски проекти,

- маркетингшки проекти.

3. Општествени проекти:

- Организирање на симпозиуми, конференции и сл.

- Организирање на културни настани (музички концерти, изложби и сл.).

- Организирање на спортски настани,

- Снимање на филмови,

- Изведување на театарски претстави,

- Организирање на прослави и сл. 

Менаџментот на човечки ресурси како фактор за ефикасно и ефективно водење на организациите

                  

         За да се разбере суштината на менаџментот на човечките ресурси, потребно е, како прво, да се направи преглед на тоа што работаат менаџерите. Повеќето теоретичари и практичари во менаџментот се сложуваат со тоа дека може да се издиференцираат пет основни мена-џерски функции: планирање, организирање, екипирање, водење и контролирање. Овие функции го определуваат процесот на менаџментот, некои од типичните активности опфатени со овие функции вклучуваат:

         Планирањето  претставува воспоставување на цели и стандарди; развивање на правила и процедури; развивање на планови и предви-дување или проектирање на некои идни појави и случувања.

         Организирањето  претставува давање на секој подреден опре-делена посебна задача; воспоставување на сектори (департманти); делегирање или овластување на подредените, воспоставување на кана-ли на надреденост (власт) и комуникација; координирање на работата на подредените.

         Екипирањето  значи одлучување за тоа кои типови на луѓе треба да се предвидат; регрутирање на потенцијални вработени; селектирање или одбирање на вработени; поставување на стандарди на постигања во работата; следење и вреднување на работата на вработените; кон-султанство за вработените; обучување и развивање на вработените.

         Водењето значи овозможување на другите (вработените) да ја изв-ршат својата работа, преку оддржување на моралот за работа и нивно мотивирање.

         Контролирањето опфаќа поставување на квантитативни стандарди (на пр. квоти на продажба); стандарди на квалитет или нивоа на произ-води; проверување на тоа како тековните изведби и постигања се одне-суваат споредено со овие стандарди; преземање на корективни актив-ности ако е потребно.

         Едната од овие функции, а тоа е екипирањето или како што уште се вика персоналниот менаџмент, е основата на која се развива менаџментот на човечки ресурси. Менаџментот на Човечки ресурси се однесу-ва на праксата и политиките што менаџерите треба да ги постават и извршат преку луѓето (вработените), односно на персоналните аспекти на работата на менаџерите. Тоа вклучува:

§  Спроведување на анализа на работата или определување на природата на работата на секој вработен;

§  Планирање на потребите за работа и регрутирање на кандидати (потенцијални вработени);

§  Селектирање или избирање на вработени;

§  Менаџирање на заработките (плати, надоместоци и награди или бонуси), односно како да се компензира работата на вработените;

§  Стекнување на придобивки;

§  Оценување на изведбите на вработените;

§  Комуницирање

§  Обучување и напредување во работата (личен, професи-онален и кариерен развој)

§  Градење на чувство за припадност кај вработените и пос-ветеност на работата (commitment).

Принципи за квалитетот

Основните принципи за квалитетот за прв пат се систематизираат и објавени во 2000. во документот на ISО. Тие се применуваат од организациите и нивните водичи за подобро управување и функционирање на истите.Овие принципи се:

1. Насоченост кон клиентите. Организациите постојат поради потрошувачите и тие мора постојано "да задоволуваат сегашните и идните им потреби, да ги исполнат нивните барања и да се обидуваат да надмине нивните очекувања".

2. Лидерство. "Лидерите утврдуваат единството на целите и ориентацијата на организацијата. Тие треба да создадат и одржуваат внатрешна средина во која луѓето се посветени целосно остварување на целите на организацијата ".

З. вклучување на луѓето. "Луѓето од сите нивоа претставуваат суштината на организацијата и нивно целосно вклучување овозможува способностите им да се впрегнат во корист на организацијата ".

4. Процесот пристап. "Саканиот резултат се постигнува поефикасно кога активностите и придружните ресурси се управуваат како процес ".

5. Системски пристап на управување. "Решавањето, разбирањето и управувањето на меѓусебно поврзани процеси како систем придонесува за ефективноста и ефикасноста на организацијата при остварување на целите и ".

6. континуирано подобрување. "Постојаното подобрување на постигнувањата на организацијата како целина треба да стане постојана цел на организацијата".

7. Донесување на одлуки врз основа на факти. "Најефикасните решенија се засноваат на анализите на податоци и информации.

8. меѓусебно односи со добавувачите . "Одредена организација и неговите добавувачи се независни и меѓусебно односи зголемуваат способноста на двете земји да создадат вредност".

Главните предности и резултатите поврзани со примената на наведените принципи на управување со квалитетот се дадени во внатрешната e-страница на Меѓународната организација за стандардизација ISO.

Што треба да направи еден менаџер ???

             Rabotata na menaxerot e da kreira opkru`uvawe koe se odnesuva na ostvaruvawe na li~nite celi i celite na pretprijatieto. Menaxerot treba da bide sposoben da  motivira, da inspirira i da ja naso~uva rabotata na vrabotenite. Toj treba da sozdava entuzijazam za ostvaruvawe na celite.

@ivotniot ciklus na pretprijatijata se odviva vo mnogu fazi vo koi menaxerot ja igra glavnata uloga. Za edno pretprijatie da raboti vo op{testvenite uslovi kako dene{nite menaxerot mora da ispolnuva pove}e kriteriumi. Kako prvo mora da bide sposoben da misli. Iako ova navidum izgleda mnogu lesno toa sepak za mnogu lu|e pretstavuva najte{ka zada~a bidej}i e mnogu lesno ne{to da se izvr{i ili da se postapi na na~in koj ve}e e pronajden. Za da uspee edno pretprijatie vo negovata rabota i za da gi ostvari celite za koi e sozdadeno, a toa sekako e ostvaruvawe na dobivka, menaxerot mora da e inovativen. Toj treba da ja poseduva sposobnosta da se izrazi jasno, bidej}i najdobrata ideja e bezvredna se dodeka ne e prenesena. Edna od glavnite zada~i na menaxerot e prodavaweto na idei odnosno ubeduvaweto na drugite deka taa ideja e dobra. Menaxerottreba da poseduva i moralen integritet, odnosno negovite vraboteni treba da imaat doverba vo nego, no isto taka toj treba da ima sposobnost za me|u~ove~ki odnosi i motivacija. Menaxerot treba da gi vodi vrabotenite, a ne da gi progonuva. Za pretprijatieto da mo`e uspe{no da funkcionira menaxerot treba da bide dobar organizator. Strukturiraweto na organizacionata struktura na pretprijatieto pretstavuva funkcija na menaxerot  so koja toj postojano se sre}ava i e vo sudir so problemite i te{kotiite so koi {to se sretnuva pretprijatieto. Pri nabrojuvaweto na funkciite {to menaxerot treba da gi ispolnuva za uspe{nost na pretprijatieto planiraweto se nao|a na prvo mesto.Toa e mnogu va`no zato {to mu pomaga na predprijatieto da se soo~i so neizvesnost i efikasno da deluva. Me|utoa planovite bez primena ni{to ne zna~at.Tokmu za toa organiziraweto e mnogu va`na aktivnost i rabota na menaxerite.

Na kraj da napomeneme deka za uspe{no da raboti i da funkcionira edno predprijatie menaxerot trba da bide dinami~en. Ovaa osobina e karakteristi~na za dobrite lideri i e osobeno bitna vo na{eto turbulentno op{testvo.Ovaa osobina  e potrebna za da mo`e da se dvi`i predprijatieto napred, da se menuva i da osvojuva novi pobedi.